Poradnikdla rodziców

POBIERZ

Alergia pokarmowa

Alergia pokarmowa u dzieci i niemowląt

To niezwykle częsta przypadłość u ludzi w każdym wieku. Naturalnie narażone są na nią również dzieci. Zazwyczaj alergia pokarmowa u niemowląt objawia się wysypką, kaszlem, wymiotami, biegunką, bólem brzuszka lub katarem. Jeśli objawy te wystąpią po spożyciu określonego produktu, to może to oznaczać, że organizm dziecka nie toleruje któregoś ze składników w nim zawartych. Osoba chora reaguje na określone alergeny zawarte w pożywieniu, podczas gdy układ immunologiczny zdrowego człowieka je toleruje.

Kiedy zwiększa się ryzyko wystąpienia alegrii?Alergia pokarmowa występuje już u najmłodszych

Ryzyko jej wystąpienia u dzieci jest większe, jeśli jedno lub oboje rodziców ma uczulenie na określone składniki pożywienia. Warto zachować w takim przypadku ostrożność w podawaniu maluchowi tego typu produktów. Bardziej narażone są małe dzieci, gdyż mechanizmy obronne organizmu nie są jeszcze wa pełni wykształcone.

Jakie produkty są alergizujące?

Do produktów, po których może wystąpić silna reakcja u dzieci zalicza się między innymi: truskawki, poziomki, banany, owoce tropikalne, cytrusy, mleko krowie i przetwory, mleko kozie i przetwory, jaja, mięso wołowe, ryby, miód oraz zboża zawierające gluten.

Jak zapobiec alergii pokarmowej u niemowląt?

Na szczęście można jej w pewnym stopniu zapobiec, m.in. karmiąc dziecko piersią przez pierwsze 6 miesięcy życia. Matka karmiąca powinna również dbać o odpowiedni jadłospis w swojej diecie.

Alergia na pokarmy występująca u dzieci to najczęściej pierwszy objaw choroby alergicznej. Dzieci najczęściej są uczulone na mleko krowie, jajka, niektóre owoce, a choroba objawia się pod postacią przewlekłej biegunki, wzdęć brzucha, kolek, często jedynym objawem alergii pokarmowej jest atopowe zapalenie skóry, czasami częste infekcje dróg oddechowych, szczególnie obturacyjne zapalenie oskrzeli. I faktycznie podstawowe działania lecznicze to dieta eliminacyjna polegająca na eliminowaniu z diety dziecka pokarmów szkodliwych. Rodzice powinni mieć jednak świadomość, że mogą wpływać na rozwój odporności dziecka zanim pojawią się pierwsze objawy alergii, a tym samym chronić dziecko przed rozwojem choroby alergicznej. Jednym z pierwszych czynników wpływających na odporność dziecka jest rodzaj porodu. U dzieci urodzonych drogą cięcia cesarskiego obserwujemy opóźnione zasiedlanie mikroflorą jelitową, w tym bakteriami z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium, często u takich dzieci znajdowane są bakterie pochodzenia szpitalnego, oporne na antybiotyki. Optymalny skład mikroflory, korzystnie wpływającej na odporność naszego dziecka warunkuje poród naturalny, bliski kontakt dziecka z matką oraz karmienie piersią. Badania epidemiologiczne potwierdzają rzadsze występowanie alergii u takich dzieci. Ważny jest również tzw. zdrowy styl życia rodziców i dziecka – odporność wzmacniają ruch, naturalne produkty żywnościowe, unikanie nagłych zmian temperatur (niekorzystne jest przegrzewanie dziecka), uśmiech i zabawa z dzieckiem (stres wpływa negatywnie na układ immunologiczny). Medycyna wychodzi też z propozycją suplementacji diety probiotykami w celu wzmocnienia odporności.

Dlaczego coraz częściej chorujemy na alergię?

Alergia jest chorobą o podłożu genetycznym, czyli dziedziczy się z pokolenia na pokolenie, ale geny wpływają na rozwój alergii w 60%. W 40% odpowiedź alergiczną kształtuje środowisko. Wśród czynników środowiskowych największą rolę w rozwoju alergii ma „zachodni styl życia”, czyli:

  • zsterylizacja życia codziennego,
  • wysoki reżim higieniczny,
  • częste stosowanie antybiotyków,
  • zmiany diet,
  • nieliczne rodziny.

Coraz większe znaczenie przypisuje się zmianom mikroflory jelitowej zasiedlającej przewód pokarmowy (tzw. mikrobiotyczna teoria rozwoju alergii). W mniejszym stopniu na występowanie alergii wpływają zanieczyszczenia komunikacyjne i przemysłowe.

 Porada eksperta

Alergia to immunologiczna reakcja nadwrażliwości wywołana antygenami (alergenami) powszechnie występującymi w środowisku zewnętrznym. To czy zachorujemy na choroby alergiczne czy nie, zależy od dwóch głównych czynników:

  • naszych predyspozycji genetycznych
  • oraz czynników środowiskowych.

Na geny, które dziedziczymy od rodziców nie mamy wpływu, natomiast możemy wpływać na środowisko, w których wychowujemy nasze dzieci. Dramatyczny wzrost zachorowalności na alergię, który obserwujemy w krajach wysokorozwiniętych (również w Polsce) od kilku ostatnich dekad związany jest przede wszystkim ze zmianą czynników środowiskowych i zmianą stylu życia na tzw. zachodni. „Zachodni styl życia” charakteryzuje się:

  • wysokim poziomem higieny,
  • mało licznymi rodzinami,
  • częstym stosowanie antybiotyków,
  • coraz niższą liczbą porodów naturalnych,
  • dietą opartą na produktach przetworzonych,
  • niską zachorowalnością na choroby zakaźne wieku dziecięcego.

Obecnie wiemy, że taki tryb życia wpływa na zmniejszenie bioróżnorodności środowiska, co z kolei powoduje zmianę w składzie mikroorganizmów, które bytują na skórze człowieka i przede wszystkim w przewodzie pokarmowym. Mikroorganizmy zasiedlające nasze jelita stymulują układ immunologiczny i to one w głównej mierze odpowiadają za rozwój tolerancji immunologicznej. Brak tolerancji na alergeny przyczynia się do rozwoju alergii.

Alergia to epidemia XXI wieku

Badania epidemiologiczne potwierdzają wzrost częstości występowania chorób o podłożu alergicznym w ostatnich dziesięcioleciach. Ten problem dotyczy głównie krajów wysokorozwiniętych, w których odsetek chorych na alergię kształtuje się na poziomie 35% i stale rośnie. Analizy Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) prognozują, że w 2020 ok. 50% wysokorozwiniętych społeczeństw będzie chorowało na alergię. Podobny trend obserwuje się w Polsce. Badania przeprowadzone przez profesora Samolińskiego pokazały wysoki odsetek chorych na alergię sięgający w grupie wiekowej 6-7 lat – 45%, 13-14 lat – 47%, 20-44 lata – aż 52%. Dominujących schorzeniem w każdym wieku był alergiczny nieżyt nosa. W badaniu zwraca uwagę wysoki odsetek chorych na astmę, sięgający w wieku 13-14 lat 10% badanych. Przedstawione dane umiejscawiają Polskę wśród społeczeństw o najwyższym procencie występowania alergii.