Atopowe zapalenie skóry – jak sobie radzić z atopikiem?

Atopowe zapalenie skóry – jak sobie radzić z atopikiem?

Atopowe zapalenie skóry – jak sobie radzić z atopikiem?

Atopowe zapalenie skóry (AZS, eng Atopic dermatitis) to choroba przewlekła, charakteryzująca się suchą, swędzącą skórą. Nazywa się ją również wypryskiem atopowym, egzemą lub alergicznym zapaleniem skóry. Z powodu atopowego zapalenia skóry cierpi około 20% ludzi na świecie. Pierwsze objawy najczęściej pojawiają się u noworodków lub dzieci pomiędzy 6 a 7 rokiem życia. Co warto wiedzieć o AZS? Jak radzić sobie z atopikiem?

Atopowe zapalenie skóry

Na początek należy wyjaśnić, czym jest i jak przebiega atopowe zapalenie skóry. Jest to choroba przewlekła, w której czasie zdarzają się zarówno okresy zaostrzeń, jak i remisji (wyciszenia objawów). Tak jak astma oskrzelowa czy katar sienny schorzenie należy do grupy chorób atopowych, powodowanych przez nieprawidłową reakcję organizmu na kontakt z alergenem. W przypadku AZS nawet niewielka dawka alergenu, znajdująca się w otoczeniu, może sprawiać, że organizm chorego zacznie produkować nadmierną ilość przeciwciał IgE. AZS rzadko występuje w pojedynkę – zwykle atopik cierpi również na inne dolegliwości alergiczne.

Przyczyny atopowego zapalenia skóry

Dokładna przyczyna atopowego zapalenia skóry nie jest znana. U chorych obserwuje się defekty naskórka o podłożu genetycznym – to właśnie one powodować mają nieprawidłowości w powierzchniowych warstwach skóry. Upośledzona bariera ochronna sprawia, że skóra jest bardziej narażona na utratę wody i alergeny. Naukowcy wciąż znajdują geny, które odpowiadają za rozwój tej choroby. Bez wątpienia ma ona podłoże genetyczne, stąd też na zachorowanie najbardziej narażone są osoby, których jedno lub dwoje rodziców również chorowało na atopowe zapalenie skóry czy inną chorobę alergiczną.

Jak pokazują badania, rozwój AZS jest też silnie powiązany z zanieczyszczeniem środowiska. Choroba ta znacznie częściej pojawia się u mieszkańców dużych miast oraz terenów uprzemysłowionych.

Udowodniono również, że nasilenie objawów następuje w stanach podwyższonego napięcia nerwowego, czyli w sytuacjach stresowych.

Objawy

Podstawowym objawem AZS jest sucha, swędząca i pękająca skóra. W czasie zaostrzenia choroby staje się ona zaogniona, a na jej powierzchni tworzy się czerwona wysypka. Uporczywe swędzenie powoduje trudną do powstrzymania chęć drapania się, a to – choć przynosi chwilową ulgę – skutkuje pogorszeniem stanu skóry. Takie miejsca bardzo łatwo ulegają zakażeniom bakteryjnym, które prowadzą do wystąpienia infekcji i pogłębienia stanów zapalnych.

Objawy AZS mogą różnić się w zależności od wieku chorego. U niemowląt do najczęstszych objawów należy sucha, swędząca i łuszcząca się skóra na głowie oraz na policzkach. Na jej powierzchni mogą tworzyć się pęcherzyki wypełnione płynem. U starszych dzieci zmiany zlokalizowane są najczęściej na zgięciach łokciowych i podkolanowych, a także na karku i nadgarstkach. Osoby dorosłe zwykle doświadczają objawów AZS w podobnych lokalizacjach jak dzieci. Wyjątkiem są zmiany na powierzchni grzbietowej rąk oraz pogrubienia skóry, które nie występują u najmłodszych pacjentów.

Jak zapobiegać i leczyć nawroty AZS?

Skóra atopika wymaga stałej kontroli i obserwacji. Dziecko zwykle nie jest w stanie określić, jaki produkt spożywczy lub kosmetyk wywołał niepożądaną reakcję. Dlatego też konieczna jest uważna obserwacja małego pacjenta, a w efekcie ograniczenie kontaktu z alergenami. Należy również zadbać o prawidłowe leczenie. W leczeniu AZS stosuje się leki przeciwhistaminowe o działaniu przeciwświądowym oraz specyfiki stosowane miejscowo, które powstrzymują rozwój bakterii. Bardzo ważna jest prawidłowa dieta, pozbawiona pokarmów zaostrzających zmiany. Istotna jest także higiena oraz pielęgnacja skóry. Do mycia atopika nie stosuje się mocno złuszczających, podrażniających środków, zaś po każdej kąpieli powinno się nawilżać i natłuszczać skórę. Także odzież z wełny oraz syntetycznych, gryzących materiałów jest niewskazana dla atopika. Leczenie zmian skórnych może pogarszać również stosowanie drażniących proszków i płynów do płukania.

Wskazówki pielęgnacyjne

By uniknąć nadmiernego przesuszenia skóry, atopikom zaleca się prysznic zamiast długich kąpieli, w szczególności tych w chlorowanej wodzie. Do mycia odpowiednie są syntetyczne detergenty, które nie zawierają mydła. Do wanny można również dodawać substancje ochronne, emulsie lub sól z Morza Martwego – z pewnością przyniesie to choremu ulgę. Odzież i pościel należy prać w specjalnych proszkach dla alergików lub w delikatnych płatkach mydlanych. Do pielęgnacji ciała odpowiednie są natłuszczające kremy i balsamy bez konserwantów.

Choroba duszy

Atopowe zapalenie skóry to choroba nie tylko ciała, ale także duszy. Obecne na skórze zmiany w znaczącym stopniu obniżają komfort i jakość życia chorego. Niekiedy stają się również przyczyną kompleksów i zaniżonego poczucia własnej wartości. Na szczęście choroba często wraz z wiekiem zanika, a jej objawy całkowicie ustępują. Nim to jednak nastąpi, należy zadbać nie tylko o stan skóry, ale także kondycji psychicznej atopika. Dzieci dotknięte AZS często doświadczają szykan ze strony rówieśników, którzy obawiają się zarażenia chorobą. Należy więc wzmacniać w najmłodszych pacjentach pewność siebie, budować ich poczucie własnej wartości i – w miarę możliwości – uświadamiać otoczenie. W przypadku gdy objawy choroby mocno zaburzają samoocenę dziecka, pomocne może okazać się wsparcie psychoterapeuty.

AZS to wyzwanie dla całej rodziny chorego. Zmagania z dolegliwościami dotyczą wszystkich najbliższych małego atopika. Leki, odpowiednia pielęgnacja, prawidłowa dieta to niektóre elementy niezbędne aby przynieść ulgę choremu dziecku. Ważne jest także, by ograniczać jego kontakt z alergenami, które mogłyby zaostrzyć stany zapalne skóry. Jednocześnie należy pamiętać o tym, by stale kontrolować stan AZS i w razie potrzeby stosować odpowiednie środki zaradcze.