Do postępowania dietetycznego
w alergii pokarmowej
i atopowym zapaleniu skóry

Pytania i odpowiedzi

Optymalnie do drugiego roku życia, ale można w każdym.

Co najmniej przez okres 3 miesięcy, jedną saszetkę rozpuszczamy w niewielkiej ilości letniego płynu i podajemy między posiłkami. U dzieci powyżej 2 roku życia zaleca się podawać 2 saszetki Latopic. Latopic® powinno się podawać z pokarmem (lepsza przeżywalność szczepów), u niemowląt może to być pokarm matki lub hydrolizat.

Codzienne podawanie preparatu Latopic® przez 3 miesiące wpływa na łagodniejszy przebieg atopowego zapalenia skóry w trakcie stosowania i tuż po zakończeniu. Ponadto po dwóch latach efekt nadal się utrzymywał u dzieci, które przyjmowały Latopic®. Dzieci te między innymi szybciej rozwijały tolerancję na mleko krowie. Tak więc jednorazowe 3-miesięczne zastosowanie Latopic® działa co najmniej przez 2 lata.

Nie ma takiej potrzeby. Zalecamy wręcz, aby dzieci z alergią, które zakończyły stosowanie preparatu Latopic®, jeżeli będą w przyszłości leczone antybiotykami czy też będą miały biegunkę ponownie stosowały ten probiotyk. Latopic® zawiera 3 szczepy probiotyczne, które oprócz właściwości anty-alergicznych posiadają cechy typowe dla probiotyków stosowanych w antybiotykoterapii i biegunkach – mają silne działanie antagonistyczne skierowane przeciwko licznym patogenom , korzystnie modulują skład mikrobioty jelitowej i hamują rozwój dysbiozy. Ważne jest również to, że szczepy te korzystnie wpływają na barierę jelitową, głównie nabłonek pokrywający jelito cienkie. W trakcie antybiotykoterapii i ostrych biegunek bariera ta może zostać uszkodzona i wtedy może dojść do zaostrzenia objawów alergii.

Nie ma przesady w stwierdzeniu, ze alergia to epidemia XXI wieku. Badania epidemiologiczne potwierdzają wzrost częstości występowania chorób o podłożu alergicznym w ostatnich dziesięcioleciach. Ten problem dotyczy głównie krajów wysokorozwiniętych, w których odsetek chorych na alergię kształtuje się na poziomie 35% i stale rośnie. Analizy Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) prognozują, że w 2020 ok. 50% wysokorozwiniętych społeczeństw będzie chorowało na alergię. Podobny trend obserwuje się w Polsce. Badania przeprowadzone przez profesora Samolińskiego pokazały wysoki odsetek chorych na alergię sięgający w grupie wiekowej 6-7 lat – 45%, 13-14 lat – 47%, 20-44 lata – aż 52%. Dominujących schorzeniem w każdym wieku był alergiczny nieżyt nosa. W badaniu zwraca uwagę wysoki odsetek chorych na astmę, sięgający w wieku 13-14 lat 10% badanych. Przedstawione dane umiejscawiają Polskę wśród społeczeństw o najwyższym procencie występowania alergii.

Alergia to immunologiczna reakcja nadwrażliwości wywołana antygenami (alergenami) powszechnie występującymi w środowisku zewnętrznym. To czy zachorujemy na choroby alergiczne czy nie, zależy od dwóch głównych czynników:

  • naszych predyspozycji genetycznych
  • oraz czynników środowiskowych.

Na geny, które dziedziczymy od rodziców nie mamy wpływu, natomiast możemy wpływać na środowisko, w których wychowujemy nasze dzieci. Dramatyczny wzrost zachorowalności na alergię, który obserwujemy w krajach wysokorozwiniętych (również w Polsce) od kilku ostatnich dekad związany jest przede wszystkim ze zmianą czynników środowiskowych i zmianą stylu życia na tzw. zachodni. „Zachodni styl życia” charakteryzuje się:

  • wysokim poziomem higieny,
  • mało licznymi rodzinami,
  • częstym stosowanie antybiotyków,
  • coraz niższą liczbą porodów naturalnych,
  • dietą opartą na produktach przetworzonych,
  • niską zachorowalnością na choroby zakaźne wieku dziecięcego.

Obecnie wiemy, że taki tryb życia wpływa na zmniejszenie bioróżnorodności środowiska, co z kolei powoduje zmianę w składzie mikroorganizmów, które bytują na skórze człowieka i przede wszystkim w przewodzie pokarmowym. Mikroorganizmy zasiedlające nasze jelita stymulują układ immunologiczny i to one w głównej mierze odpowiadają za rozwój tolerancji immunologicznej. Brak tolerancji na alergeny przyczynia się do rozwoju alergii.

Alergia na pokarmy występująca u dzieci to najczęściej pierwszy objaw choroby alergicznej. Dzieci najczęściej są uczulone na mleko krowie, jajka, niektóre owoce, a choroba objawia się pod postacią przewlekłej biegunki, wzdęć brzucha, kolek, często jedynym objawem alergii pokarmowej jest atopowe zapalenie skóry, czasami częste infekcje dróg oddechowych, szczególnie obturacyjne zapalenie oskrzeli. I faktycznie podstawowe działania lecznicze to dieta eliminacyjna polegająca na eliminowaniu z diety dziecka pokarmów szkodliwych. Rodzice powinni mieć jednak świadomość, że mogą wpływać na rozwój odporności dziecka zanim pojawią się pierwsze objawy alergii, a tym samym chronić dziecko przed rozwojem choroby alergicznej. Jednym z pierwszych czynników wpływających na odporność dziecka jest rodzaj porodu. U dzieci urodzonych drogą cięcia cesarskiego obserwujemy opóźnione zasiedlanie mikroflorą jelitową, w tym bakteriami z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium, często u takich dzieci znajdowane są bakterie pochodzenia szpitalnego, oporne na antybiotyki. Optymalny skład mikroflory, korzystnie wpływającej na odporność naszego dziecka warunkuje poród naturalny, bliski kontakt dziecka z matką oraz karmienie piersią. Badania epidemiologiczne potwierdzają rzadsze występowanie alergii u takich dzieci. Ważny jest również tzw. zdrowy styl życia rodziców i dziecka – odporność wzmacniają ruch, naturalne produkty żywnościowe, unikanie nagłych zmian temperatur (niekorzystne jest przegrzewanie dziecka), uśmiech i zabawa z dzieckiem (stres wpływa negatywnie na układ immunologiczny). Medycyna wychodzi też z propozycją suplementacji diety probiotykami w celu wzmocnienia odporności.

Najczęściej występuje reakcja dwu- lub wielonarządowa. Dominują objawy ze strony skóry, układu pokarmowego i układu oddechowego. Na skórze pojawiają się zmiany, które opisuje się jako atopowe zapalenie skóry (wyprysk atopowy) z typowym świądem skóry, suchością i skłonnością do zakażeń skóry.  Więcej na temat uczulenia, alergii na mleko  oraz jej objawów przeczytać można w dziale poświęconym alergenom i fazom AZS.

Wysypka alergiczna to wypryski drobne czerwone lub wypryski większe, zlewające się w czerwone plamy. W miarę nasilenia choroby skóra staje się sucha, „liszajowata”, wypryski swędzą, dziecko drapie się, zmiany pękają i sączą się – mogą ulegać zakażeniu. Poza grudkami może pojawić się silne swędzenie bądź pieczenie. Alergia skórna daje również objawy szorstkości i łuszczenia się skóry, następnie stwardnienia i bolesnych pęknięć. Wysypka alergiczna pojawia się jako reakcja naszego organizmu na alergeny skórne, które działają drogą bezpośredniego kontaktu. Uogólnione wysypki alergiczne mogą być także wywołane przez pokarmy i leki.

Skaza białkowa to potoczne określenie objawu alergii na białka mleka krowiego.  Objawami skazy białkowej są:

  • problemy żołądkowe i jelitowe – biegunka, wymioty, stolce z krwią
  • kolka u niemowląt
  • atopowe zapalenie skóry
  • czasami nawet problemy z układem oddechowym

Gdy skaza białkowa występuje u niemowlęcia, wówczas najbardziej wskazane jest, by było ono karmione mlekiem matki. W takim przypadku jednak, matka karmiąca powinna przestrzegać odpowiedniej diety – zrezygnować z mleka krowiego, jajek, cytrusów itp.

Atopowe zapalenia skóry u dzieci i niemowląt może występować nawet u 20% populacji! W 60% przypadków atopowe zapalenie skóry pojawia się u niemowląt - przed ukończeniem 1 r.ż. W 90% przypadków atopowe zapalenie skóry u dzieci pojawia się przed ukończeniem 5 r.ż.

U dzieci z alergią na białka mleka krowiego podstawowe leczenie to dieta eliminująca pokarmy zawierające mleko. Najczęściej po około rocznej kuracji dietą eliminacyjną powoli zaczyna się wprowadzać mleko i obserwować reakcje dziecka. Podobnie postępuje się z dziećmi po zastosowaniu probiotyków. Dzieci z alergią pokarmową, które przez 3 miesiące otrzymywały Latopic® szybciej rozwijały tolerancję na mleko krowie.

Szczepy zawarte w preparacie Latopic® są bezpieczne i można je podawać przez okres wielu miesięcy. Podawanie preparatu Latopic® przez 3 miesiące jest jednak wystarczające, aby uzyskać poprawę u małych dzieci z atopowym zapaleniem skóry i alergią pokarmową.